Ντοκιμαντέρ «Στο Χιλιοστό»: Το άγνωστο ραντεβού Τσίπρα-Γερμανού πρέσβη και η «ομολογία» Τσακαλώτου

Το παρασκήνιο της κρίσιμης περιόδου του 2015, όταν η Ελλάδα βρέθηκε σε ένα οριακό σημείο ανάμεσα στην παραμονή στο ευρώ και το ενδεχόμενο εξόδου από την Ευρωζώνη, ξεδιπλώνεται στη νέα σειρά ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο Χιλιοστό».

Η σειρά, που βασίζεται στο βιβλίο «Η Τελευταία Μπλόφα» των Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού, αποτελείται από έξι επεισόδια και επιχειρεί να φωτίσει τις άγνωστες πτυχές των διαπραγματεύσεων, μέσα από τις μαρτυρίες των ίδιων των πρωταγωνιστών.

Δημοσιογράφοι, πολιτικοί, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και τεχνοκράτες που βρέθηκαν στο επίκεντρο των εξελίξεων, καταγράφουν τις εντάσεις, τις συγκρούσεις και τα κρίσιμα διλήμματα που διαμόρφωσαν την πορεία της χώρας.

Η αρχή της διαπραγμάτευσης και το πολιτικό κλίμα

Το πρώτο επεισόδιο, που παρουσιάστηκε το βράδυ της Δευτέρας (4/5) μεταφέρει τον θεατή στις αρχές του 2015, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ΑΝΕΛ ανέλαβαν τη διακυβέρνηση της χώρας, σε ένα περιβάλλον έντονης κοινωνικής πίεσης λόγω της πολυετούς λιτότητας. 

Κυβερνητικά στελέχη της περιόδου, όπως οι Νίκος Παππάς, Ευκλείδης Τσακαλώτος, Παναγιώτης Λαφαζάνης, Δημήτρης Τζανακόπουλος και Γιώργος Σταθάκης, περιγράφουν το κλίμα των πρώτων ημερών και τη μετάβαση από την αντιπολίτευση στην άσκηση εξουσίας.

Οι αιτίες της κρίσης

Στο πλαίσιο της αφήγησης γίνεται αναδρομή στα αίτια που οδήγησαν την Ελλάδα στην κρίση, με αναφορές σε δημοσιονομικές αδυναμίες, στρεβλώσεις στην οικονομική διαχείριση, αλλά και σε θεσμικές αδυναμίες της ίδιας της Ευρωζώνης.

Όπως επισημαίνεται, τόσο ο σχεδιασμός των πρώτων προγραμμάτων προσαρμογής όσο και οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί αντιμετώπισης κρίσεων αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, με αποτέλεσμα την επιβάρυνση της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.

Η διαπραγμάτευση και ο ρόλος των προσώπων

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο κλίμα που επικρατούσε στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες απέναντι στη νέα ελληνική κυβέρνηση, αλλά και στη στάση των θεσμών. Ο τότε επικεφαλής του ESM, Κλάους Ρέγκλινγκ, σημειώνει ότι η Ευρώπη υποδέχθηκε αρχικά τη νέα κυβέρνηση με διάθεση συνεργασίας, αναμένοντας μια διαφορετική προσέγγιση σε ζητήματα όπως η μεταρρύθμιση και η αντιμετώπιση της διαφθοράς.

Ωστόσο, διπλωματικές πηγές και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιγράφουν σύντομα ένα κλίμα αυξανόμενης επιφυλακτικότητας, καθώς οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονταν με εντάσεις και αβεβαιότητα.

Ο ρόλος του Γερμανού πρέσβη και το διπλωματικό παρασκήνιο

Στο ντοκιμαντέρ καταγράφεται και το έντονο διπλωματικό παρασκήνιο της περιόδου, με χαρακτηριστικές αναφορές στη στάση του τότε Γερμανού πρέσβη στην Αθήνα, ο οποίος –σύμφωνα με τις αφηγήσεις– βρέθηκε σε συνεχή επαφή με τις εξελίξεις και με κρίσιμους παράγοντες της διαπραγμάτευσης. Οι παρεμβάσεις και οι εκτιμήσεις του αποτυπώνουν το κλίμα ανησυχίας που επικρατούσε στο Βερολίνο, καθώς η ελληνική διαπραγμάτευση θεωρούνταν καθοριστική για τη σταθερότητα της Ευρωζώνης. 

Ο Πίτερ Σόοφ, Γερμανός πρέσβης στην Αθήνα, αποκαλύπτει πως είχε μυστική συνάντηση με τον Αλέξη Τσίπρα το 2014 στην Κουμουνδούρου. «Ήμασταν μόνο οι δυο μας, ήταν ευγενής παρά την δημόσια συγκρουσιακή ρητορική του. Αυτό που εξέλαβα ήταν η πρόθεσή του να διαμηνύσω στο Βερολίνο πως δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας και πως ο ΣΥΡΙΖΑ και η κυβέρνησή του θα συνεργαζόταν». 

Ο Βαρουφάκης και η ένταση των διαπραγματεύσεων

Κεντρικό πρόσωπο των εξελίξεων υπήρξε ο τότε υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης, ο οποίος, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, έδωσε εξαρχής ιδιαίτερα έντονο τόνο στις διαπραγματεύσεις. Η πρώτη του επαφή με τους Ευρωπαίους ομολόγους του και οι δημόσιες εμφανίσεις του καταγράφονται ως χαρακτηριστικές στιγμές μιας περιόδου υψηλής έντασης και αβεβαιότητας.

Η δήλωση Τσακαλώτου για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται και σε τοποθέτηση του τότε υπουργού Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτου, ο οποίος, αναστοχάζοντας την περίοδο εκείνη, χαρακτηρίζει ως λανθασμένη την επιλογή να μην στηριχθεί η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, εκτίμηση που –όπως σημειώνει– δεν διευκόλυνε την πολιτική και οικονομική σταθερότητα που ακολούθησε με την πτώση της κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου.

Δέκα χρόνια μετά, οι πρωταγωνιστές της περιόδου επανέρχονται για να καταγράψουν διαφορετικές οπτικές για τις αποφάσεις, τα λάθη και τις πολιτικές επιλογές που καθόρισαν την πορεία της χώρας, σε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.